Libangan at Libingan

Sa dami ng mapaglilibangan, ito pang libingan ng malaon nang namayapang si Ferdie Marcos ang napili ni Money, este, Manny Villar na patulan ngayong halalan.

Hindi naman nakapagtataka iyon dahil kapartido niya ang anak ni Ferdie at iyon ang matagal nang gustong mangyari ng pamilyang Makoy: ang mailibing sa Libingan ng mga Bayani ang dating diktador – na para bang mahuhugasan nito ang ilanpung taong kasalanan niya sa bayan.

“Wala naman akong nakikitang problema dun. Alam mo, si Pangulong Marcos should be viewed sa history natin. Dapat matingnan ang kanyang nagawa in proper perspective and sa history yan,” sabi umano ng bilyonaryong “tunay na mahirap.”

“Should be viewed sa history”? “Proper perspective”? Naiintindihan kaya ng mamang ito ang pinagsasasabi niya?

Kung ganito siya kabilis sa pagbibigay sa kakampi, hindi malayong pagbigyan din niya si Jocjoc Bolante na tumatakbo bilang gobernador ng Capiz. Inamin ni Villar na 13 sa 17 meyor sa probinsya ang sumusuporta sa kanya at LAHAT NG 13 MEYOR na ito ay sumusuporta rin kay Bolante. (At nagtataka pa siya kung bakit may mga banner sa probinsya na magkadikit ang pagmumukha nilang dalawa ni Bolante? At isinisisi pa niya ito sa “black prop” ng kalaban niya? Hellooo, ano siya, hilo? Hindi ba niya naisip na mas makikinabang ang mga utu-utong kakampi ni Bolante – at si Bolante mismo – sa paglalabas ng ganoong banner?)

Wala nang duda na kapag naging pangulo itong si Villar, dalawang bagay agad ang sigurado: maililibing na rin sa wakas si Makoy – at sa Libingan ng mga Bayani pa – at makatatakas sa hustisya itong si Jocjoc Bolante na sinasabing arkitekto ng P728 milyong fertilizer fund scam.

Wala naman akong reklamo kung ilibing man si Makoy sa Libingan ng mga Bayani. E di ilibing nila. Pero kung bibigyan natin ng kahit na katiting na bigat ang paglilibing sa lugar na iyon, dapat ilibing din nila roon ang mga namamatay na manggagawang Pinoy sa ibayong dagat. Gawin nilang libingan din yun ng mga OFW na madalas tawaging “bagong bayani.” Mas nararapat sila roon.

Kung seryoso ang gobyernong ito at hindi lang nang-uuto, gawin nilang himlayan din ng OFW ang Libingan at bigyan din nila ng parangal.

Ang kawawa e sina Ka Satur at Ka Liza na mga guest candidate ni Villar. Masakit para sa kanila na “magtagumpay” ang pamilyang Makoy sa hangad nitong ilibing ang dating diktador sa Libingan. Tinutulan na nila ito noon nang muntik nang payagan ito ni Erap nung presidente pa ito, pero kailangan nilang manahimik ngayon dahil nasa “pangangalaga” sila ng Nacionalista Party.

Sa biglang tingin e parang “talo” ang mga lumaban noon sa diktadurya sa gustong mangyari ni Villar at ng pamilyang Makoy, pero sa matagal na tingin e wala naman ’yun.

Hindi naman mahalaga kung ano ang nangyayari kapag patay ka na, mas mahalaga e kung ano ang ginawa mo habang buhay ka. Dalawang dating presidente lang ang nakalibing sa Libingan at ang mga pinakadakila nating bayani e hindi naman doon nakalibing.

Kahit nga itong si Ka Andy Bonifacio e hindi pa rin naililibing nang maayos dahil hindi pa natatagpuan ang mga labi hanggang ngayon. Pero hindi naman iyon kabawasan sa kadakilaan niya.

 

Pikon talo

SIMULA na raw ng opisyal na kampanya ngayong araw para sa mga pambansang posisyon sa eleksyon, gaya ng pangulo, pangalawang pangulo, senador at party-list. Sa Marso naman daw yung para sa mga lokal na posisyon.

Iyan ang “opisyal” na panahon ng kampanya. Sa tunay na buhay noong isang taon pa nagsimula ito at gumastos na ng limpak-limpak ang mga mayayamang kandidato na pilit nagpapanggap na mahirap. Oktubre pa lamang nung isang taon e umulan na ng mga “infomercials” ng mga “kandidato” sa radyo at telebisyon.

Numero uno sa paglalagay ng ad sa telebisyon itong si Manny Villar. At siyempre, kahit ngayon na lamang naglalagay ng ad itong si Aling Gloring para sa kanyang “legacy ek-ek campaign,” noon pa’y nangangampanya na siya sa Pampanga na may 50 beses niyang binisita sa loob ng nakaraang taon. Ibig sabihin, kung hindi siya nagliliwaliw sa ibayong dagat para maghapunan, umuuwi siya sa probinsiya niya para ipakitang mahal niya ito at dapat siyang ilagay sa mas mababa at mas kahiya-hiyang pwesto sa Kamara ng mga Representante.

Dapat talagang alisin na ng Comelec ang inutil na campaign period na iyan dahil hindi naman nito natutupad ang layunin nitong gawing patas ang labanan ng mga kandidato. Namamayani pa rin yung mga may pera at mas makapal ang mukha.

Napag-uusapan ang kampanya, pikon na umano ang Malakanyang sa “paggamit” sa pangalan ng mahal na pangulo para mangampanya. Ayon sa mga tagapagsinungaling ng nakatira sa Palasyo, hindi raw tamang “kaladkarin” ang busilak at walang bahid na dungis na pangalan ng iskwater sa Malakanyang, este ng pangulo, sa kampanya.

Dapat anilang pagtuunan ng pansin ng mga kandidato ang plataporma at hindi ang paninira, linyang pinatulan naman kunyari ng ilang kandidatong nasa oposisyon daw. Hindi maninira? Ows, talaga? Kailan pa naging malinis ang labanan ng mga pulitiko? Para saan at meron silang mga dirty tricks department?

Walang pulitiko, lalo na yung mga trapo, na pwedeng magmalinis ngayong halalan. Ang labanan dito e ‘wag pahuhuli sa pansitan.

At ika nga sa Ingles, “All is fair in love and war – and politics, of course.” Sa simula pa lang, nangako na ang isang grupo na gagawin nila ang eleksyon na “fight between good and evil” na ang evil, syempre e yung nakaupo sa Malakanyang ngayon.

Ang ganitong taktika ang ginamit rin ni Obama laban kay McCain sa halalan sa Tate noong 2008. Sa halip na si McCain ang batikusin, si Dubya Bush na hindi naman kandidato ang binato nila nang binato ng putik dahil ito ang isinusuka ng mamamayang Amerikano. Napikon rin si Bush noon, at namaos si McCain sa kasisigaw na “ako ang kalabanin ninyo.” Pero itinuloy pa rin ni Obama ang birada kay Bush hanggang wakas.

At napipikon ang Malakanyang sa taktikang ito? Ano ba ang madalas sabihin ng mga tambay sa kanto sa mga taong pikon?

 

Pait ng asukal

NAGKAKAROON daw ng panic-buying ngayon sa asukal dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo nito sa pamilihan at sa balitang pagkukulang ng suplay. Ginatungan pa ito ng anunsyo ng gobyerno na aangkat ito at ang pribadong sektor ng 150,000 metriko tonelada (mt) ng asukal ngayong taon para umano punuan ang “kakulangan.”

At gaya ng dati, yung may kakayahan lang mag-panic-buying ang namimili at naiiwan na lamang ang mga hampaslupang tulad namin sa tabi para manood at mag-panic nang mag-panic. Ang iba’y panic-manaog sa halip na panic-buying ang ginagawa.

Importante ang asukal. Sa iba’y hindi lang yan panimpla sa kape, kundi mismong ulam na rin. Kaya nga tinatawag itong political commodity gaya ng bigas at siguradong magiging malaking isyu ngayong halalan.

Pero merong hindi sinasabi ang administrasyong ito tungkol sa lagay ng asukal. Unang-una, hindi totoong “kulang” ang suplay. Pangalawa, nasa kasagsagan ng anihan kaya hindi pwedeng sisihin ang pagdating ng El-Nino sa kakulangan. Pangatlo, mas mababa dapat ang presyo nito sa tunay na buhay pero ang sinusunod kasi ng mga dyaskeng negosyante ng asukal e ang pandaigdigang presyo, hindi ang lokal. Gusto kasi nilang tumulad sa mga gahamang negosyante ng langis na sumusunod rin sa presyo sa ibayong dagat – kapag pataas – pero hindi sumusunod kapag pababa.

Kaya nga simula lamang noong Disyembre, kung hindi ako nagkakamali, e may 14 nang beses nagtaas ang presyo ng asukal, mula sa dating P40 kada kilo noon ay P54 na ito kahapon nang mamili ang misis ko. Mura pa raw iyon dahil sa ibang lugar ay umaabot ang presyo sa P60. Ganito halos ang presyo sa ibayong dagat dahil doon may tunay na kakulangan ng suplay. At talagang nagkakaubusan na rin dahil sa hoarding.

Kulang daw ang suplay ng 150,000 mt kaya ito ang aangkatin ng Pinas. Kalahati nito ay mapupunta sa “industrial users” gaya ng gumagawa ng softdrinks, ang 20 porsyento e para sa malalaking konsumer gaya ng mga restaurant at 20 porsyento rin para sa gobyerno. Mahigit P2 bilyon ang mawawala sa atin sa importasyong ito dahil inalis ang 40 porsyentong buwis sa importasyon.

Hayan, malulugi na tayo ng P2 bilyon, aangkat pa tayo ng hindi naman natin kailangan. Bakit hindi natin kailangan? Meron kasing nakalaang 158,906 mt ng asukal na ipapadala tayo sa Estados Unidos ayon sa kota na ibinigay sa atin. Inuuna itong punan ng mga kapitalista ng asukal at gobyerno natin dahil ayaw nilang mawala ang kota. Kesehodang magkaubusan tayo ng asukal dito, magkagulo at mag-angkat nang palugi basta huwag lang mawalan si Uncle Sam ng pampatamis sa American pie niya.

Sa huling pagtutuos, negosyo lang talaga ang lahat at ang makikinabang sa artipisyal na “krisis” na ito e yung mga exporter at importer ng asukal na kasabwat ng pamahalaan. Kung may gulugod ang rehimeng ito, igigiit nito ang karapatang huwag mag-export sa panahong eksakto lamang o hindi sapat ang suplay sa lokal na merkado.

 

Tunay na pahirap

KUNG manonood ka ng tv, makikinig ng radyo at magbabasa ng dyaryo, masasabi mong wala nang pinakamasama, pinakamarumi, pinakasalot at kasuklam-suklam na salita na lumalaganap ngayon kundi ang pulitika.

At mga pulitiko ang kauna-unahang kumukondena dito.

Nanggagamot ang manggagamot, nagma-manicure ang manikurista, nagsusulat ang manunulat, nangingisda ang mangingisda, pero bakit hindi tanggap na mamulitika ang pulitiko? Kung bihasa ang pintor sa pagpipinta, di ba dapat bihasa rin ang pulitiko sa pamumulitika? Bakit sila nagrereklamo kapag pinupulitika? Ano ba sila, hilo?

Mula sa Malakanyang hanggang sa Kamara at Senado, bukambibig ang pulitika at pamumulitika. Akala siguro nila e tanga tayo na tatango na lamang kapag sinabing “ingay pulitika lang ‘yan” kahit naghuhumiyaw ang mga isyu na humihingi ng paliwanag.

Ang salitang pulitika mismo e hindi masama. Marami itong kahulugan pero ang pinakasimple ay ang paraan ng pagpapatakbo ng mga samahan, organisasyon o mismong ng estado. Madalas nating marinig ang “office politics” na tumutukoy sa relasyon ng mga tao sa opisina. Ang paraan ng pagpapatakbo ng ekonomiya ay masasabi ring pulitika, kaya yung sinasabi ng taga-Malakanyang na wala siyang panahon sa pulitika dahil ang pinagtutuunan niya ng pansin e ekonomiya e kalokohan lang dahil pulitika rin yun.

Ginagamit ng mga pulitikong tulad nina Arroyo at Villar ang mga katagang “pinupulitika lang ako” na para bang isa itong mantra na magtataboy ng lahat ng kanilang problema.

Ang totoo niyan, mga kauban, hungkag o walang laman ang salitang pamumulitika. Isang salita lamang ito na walang pinag-iba sa “Inggit lang kayo,” o “Tigilan n’yo nga ako,” o “Ako na naman ang nakita n’yo,” o “Ano na naman yang kalokohang yan?” Hindi nito sinasagot ang mga tanong, bagkus ay umiiwas ito sa kumbinyenteng paraan.

Bawat “pamumulitika” ay may kaakibat na isyu at iyon ang dapat tutukan para hindi tayo maligaw ng landas. Kapag sinabi halimbawa ng Malakanyang na “Naku, ingay pulitika lang yan!” ang ibig sabihin n’un ay “Oops, nahuli na naman kami. Lekat kasing media yan. Ayaw kaming tantanan.”

Gumastos sila ng milyun-milyon sa propaganda sa mga dyaryo at mga kampanya sa kung saan-saang lugar, pero kapag kinontra mo ang pinagsasabi nilang mga kasinungalingan, sasabihin nilang “may kinalaman ito sa pulitika.” Pinagpapaliwanag ng Senado si Aling Gloring tungkol sa nalalaman niya sa fertilizer scam at kay Joc-Joc Bolante, ang sagot ng tagapagsinungaling niya: “Walang dahilan para siya magpaliwanag. May kinalaman na naman ito sa pulitika.” Inakusahan ang Malakanyang na may kasunduan ito kay Villar, sagot ng Malakanyang: Gusto namin si Villar kasi hindi niya kami binabanatan sa kampanya. Ay, siyanga pala, may kinalaman ito sa pulitika.

Nang “humarap” sa Senado ang bilyonaryong “tunay na mahirap ng Tundo,” hindi Senado ang hinarap niya kundi ang media at mga botante. Sayang din ang media exposure, di ba? At hindi siya pumayag na tanungin ng mga kapwa niya senador dahil wala umano siyang mapapala roon dahil “may kinalaman ito sa pulitika.”

 

Maling puno

SA lahat ng mga taong bumabatikos ngayon kay Noynoy, iisang bagay ang kapansin-pansin; at ito ang bagay na hindi nila sinasabi.

Bukambibig ng mga utusan ng Palasyo sa Kamara ng mga Representante na kailangang hirangin na ngayon ng pangulo ang bagong bos tsip ng Korte Suprema. Ang drama nila – sa kumpas ng presidente ng Senado na si Dyani Enrile – e magkakaroon daw ng constitutional crisis kapag nagretiro na si Rey Puno na bosing ng Korte Suprema sa Mayo 17, pitong araw matapos ang eleksyon.

Kahindik-hindik na pangitain ang inilalarawan nila na para bang katapusan na ng mundo kapag nawalan ng chief justice ang sawimpalad na bansang ito. Katakut-takot daw na protesta sa eleksyon ang pwedeng mangyari na kailangang desisyunan ng Korte Suprema – na para bang ganun kadaling kumilos ang Korte sa mga protesta sa eleksyon kapag walang “constitutional crisis.“

Ang hindi nila sinasabi – o binabanggit lang ng medyo pahapyaw – e ang kautusan na nakasulat nang malinaw sa Konstitusyon: Hindi pwedeng gumawa ng mga appointment (o magtalaga ng mga bagong opisyal ng gobyerno) ang pangulo dalawang buwan bago mag-eleksyon at hanggang matapos ang kanyang termino.

Ang sinasabi lang nila e ang nakasaad rin sa Konstitusyon na ang pangulo ang maghihirang ng mga miyembro ng Korte Suprema mula sa listahan na isusumite ng Judicial Bar Council (JBC). Ito ang dahilan kung bakit panay ang kahol nila sa JBC para magsumite na nga ito ng listahan, nang hindi nalalamang maling puno ang kanilang kinakahulan.

Ang isa pang hindi nila sinasabi (na nakasulat rin sa iisang Konstitusyon na pinag-uusapan natin) e merong 90 araw para punan ang anumang bakanteng posisyon sa Korte. Hindi ito usapin ng buhay at kamatayan. Weno kung katakut-takot na demanda ang abutin ng Komisyon ng Halalan at sandamukal na protesta ang ihain pagkatapos ng eleksiyon? Hindi ba makapaghihintay iyon ng 90 araw o hanggang Agosto 15 (simula Mayo 17 na pag-isplit ni Puno sa Korte)?

At hindi mga bata ang mga hukom para hindi sila makapili ng pansamantalang hahalili sa pinuno nila habang walang nahihirang na permanenteng kapalit. Anong constitutional crisis? Constitutional crisis-in n’yo mukha n’yo!

Sino ang magpapasumpa sa bagong presidente pagkatapos ng eleksyon? Napakalaking problema ba nun? E di kunin nila ‘yung pinakamatandang hukom at gawing pansamantalang chief justice. Tapos, kapag nakapagsumite na ang JBC ng listahan, hirangin naman ng bagong pangulo ang permanenteng chief justice. Mahirap bang gawin ‘yun?

Ang isa pang hindi nila sinasabi pero napapanood nating lahat na nagaganap sa mismong harap natin: desperado ang kasalukuyang administrasyon na kumapit-tuko sa kapangyarihan. Hindi nga ba’t gustong tumakbong kongresista si Aling Gloring para sa kalaunan – kapag nagtagumpay silang palitan ang Konstitusyon – pwede siyang maging punong ministro?

Dapat ay hindi si Noynoy lamang ang nagrereklamo sa buktot na planong ito ng Palasyo dahil hindi lamang siya ang apektado. Maaapektuhan rin nito ang iba pang kandidato, maliban na lang siguro kay Bigo, este, Gibo na manok ng Palasyo.

Kaya lang, ganyan talaga ang pulitika rito sa bayan ni Huwana at Huse; kapag hindi mo kakampi, manigas ka.

 

Siga ng mga siga

GAYA ng inaasahan, ipinagtanggol ng mga utu-utong kampon ni Aling Gloring sa Kamara ang amo nila sa “paratang” na gumastos ito ng halos kalahating bilyong piso sa nakaraang 12 buwan para sa ikalawang distrito ng Pampanga kung saan tatakbo siya bilang kinatawan.

Anila – at ganito rin ang linya ng Palasyo – “publicity stunt” lang daw ito ng oposisyon. Legal daw ang ginawa ni Arroyo at super-galing nga raw ng iskwater sa Malakanyang, mas marami siyang naipagawang tulay kesa sa tatlong pangulong nauna sa kanya.

Makalaglag-panga ang katwirang ito ng mga utusan ng Malakanyang.

Unang-una, ‘yung tatlong pangulong nauna kay Arroyo e hindi naman naupo nang halos isang dekada na tulad niya at hindi pinag-aawayan ang puntong ito.

Pangalawa, wala namang nagsasabing ilegal ang ginawa niyang pagpapagawa at pagpapasemento ng mga kalsada sa ikalawang distrito ng Pampanga; ang sinasabi lang ay makapal ang mukha niya para ipagkait ang pork barrel sa mga kongresistang hindi niya kabati samantalang walang pakundangan kung gumastos siya sa teritoryo niya.

Pangatlo, weno kung publicity stunt nga ’yun o hindi ng oposisyon? Hindi mahalaga kung nagpapabango lamang si Risa Hontiveros sa mga botante o kung nagmamalasakit talaga siya para sa bayan, ang mahalaga e ipaliwanag nung nasa Malakanyang ang paratang na ginagamit nito ang kapangyarihang walang hanggan para gamitin sa pangangampanya o para “bilhin” ang boto ng mga taga-Pampanga sa pamamagitan ng iba’t-ibang proyekto. Mga proyektong ipinagkakait sa ibang lugar at sektor, lalung-lalo na sa walong grupong party-list sa Kamara na hindi binigyan ng pondo noong 2005-2007, ayon kay Rep. Teddy Casino ng Bayan Muna party-list.

Ang punto sa isyung ito e hindi magiging patas ang eleksyon para sa posisyong gustong takbuhan ni Arroyo. Kung paniniwalaan ang mga nasusulat, nagpatupad si Arroyo ng may mga 40 proyektong imprastraktura sa nabanggit na distrito sa taong 2009 lamang at sa loob rin ng taong ito, may 50 beses siyang dumalaw sa Pampanga. Sinong kandidato ang magkakaroon ng patas na pagkakataon laban kay Arroyo kung gayon?

Hindi lamang sa Maguindanao problema ang tinatawag na “culture of impunity” o yung pagsisiga-sigaan ng mga taong makapangyarihan, umiiral din ito mismo sa administrasyong ito. Nanunuot sa kalamnan ng pamahalaan ang katiwalian sapagkat kayang-kaya lumusot ng mga kawatan sa gobyerno. Ginagawa nila dahil kaya nila. Meron silang “impunity” at mismong amo nila ang nangunguna sa lahat.

Hindi tinawag na pinaka-corrupt na pangulo ng bansa si Arroyo nang ganun-ganon lang. Hindi siya tinawag na lango sa kapangyarihan nang basta-basta. Merong dahilan at merong ebidensiya. Katunayan, napakaraming kabulastugan na ginagawa ang mga nasa posisyon sa mismong harap natin, habang tayo’y nanonood.

 

Bagoong taon

KUNG merong Paskong tuyo, meron namang Bagong Taong bagoong. Hindi man literal na bagoong ang kinain ng maraming Pinoy nitong Bagong Taon, “bagoong” namang talaga ang sinapit nila sa nagdaang taon. Sa larong Pinoy, “bagoong” ang tawag sa laging taya o talo; sa madaling salita, kawawa.

Binagoong tayo ng mga delubyong natural at gawa ng tao, kaya may dahilan para tayo umasa ng kaginhawahan sa taong ito ng 2010. Kumbaga, inabot na natin ang sahig ng hukay wala nang ibang direksyon para sa atin kundi paahon.

Iyon ay kung makakaahon tayo kahit maraming pabigat, gaya ng maitim na balak ng iskwater sa Malakanyang na huwag umalis nang basta-basta. Hanggang sa huling sandali ay ipinagpipilitan pa rin ng mga lukutoy na kampon niya ang Charter change; kung hindi man ngayon ay pagkatapos ng eleksyon kung saan lilipat ang laban sa Kongreso at pangungunahan pa rin ito ni Aling Gloring bilang tagapagsalita ng Kamara ng mga Representante. Hindi malayong mangyari ito dahil wala namang dudang mananalo siya bilang kinatawan ng ikalawang distrito ng Pampanga. Malaon na siyang nangangampanya sa lugar na ito at walang tao – pulitiko man o hindi – na nasa tamang pag-iisip ang babangga sa kanya roon. Nasa pitaka na niya, ‘ika nga, ang posisyon, hindi lamang ng pagiging kinatawan kundi ng pagiging tagapagsalita ng bahay o Speaker of the House sa Ingles.

At mula sa posisyong iyon, ilulunsad ni Aling Gloring ang kampanya para baguhin ang Saligang Batas at makabalik siya sa kapangyarihan bilang punong ministro.

Para talagang hango sa pelikulang Tagalog ang buhay at pakikipagsapalaran ni Huwana at Huse. Laging nauuna nang ilang hakbang ang kontrabida, nadidiskubre ang mga imbi niyang pakana pero laging meron siyang palusot, nagagawa pa niyang bugbugin at paglalangan ang bida nang paulit-ulit at maraming beses. Pero sa bandang huli nagtatagumpay pa rin ang bida at pinupulot sa kangkungan – o sa kulungan – ang kontrabida.

Sa tunay na buhay, kumpletos rekados na ang istorya ng pakikipagsapalaran ni Huwana at Huse. May kontrabidang laging nahuhuling nandaraya sa eleksiyon, nagnanakaw ng milyun-milyong piso na nakalaan sa pataba, nagtatangkang magnakaw ng bilyun-bilyong piso sa broadband deal, nakikipagkutsabahan sa mga kontraktor ng mga tulay para nakawin ang ipinauutang ng World Bank, nagkakamal ng di maipaliwanag na yaman, kumakain ng mamahaling hapunan habang namamasyal sa ibayong dagat at namimigay ng tig-kakalahating milyong piso sa mga opisyal ng lokal na pamahalaan at mga kongresista sa Malakanyang para paamuin sila na parang ang mga anak ng tupa. Nagaganap ito sa harap mismo nina Huwana at Huse.

Kulang na lang ng song-and-dance number ng mga bida at isang pangyayaring magsisilbing “tipping point” para mag-level up sila at patalsikin ang kontrabida.

Anong malay natin, baka ang eleksyon sa Mayo ang sinasabing tipping point? Iyon na nga sana, kung hindi’y bagoong na naman tayo sa taong ito.

 

Mga tsiks ni Rizal

NGAYONG araw ginugunita ng bansa ang pagpatay kay Joey Rizal sa pamamagitan ng firing squad sa Bagumbayan. Naasar kasi yung makapangyarihang mga prayle sa sinulat niyang mga nobela, ang “Noli Me Tangere” (Huwag Mo Akong Hipuan) at “El Filibusterismo” (Ang Pag-aalburoto).

Pero ang hinahangaan sa kanya ng mga kasama ko noon sa Saudi e ang pagiging “matinik niya sa tsiks.” Katunayan, isa sa kanila ang gumawa pa ng listahan ng mga bubae ng ating bida para – wala lang – gusto lang niyang patunayan na babaero itong ating bayani na kung tawagin nila ay “unang OFW.” Si Riz daw e “lumang bayani” at ang OFWs e “bagong bayani.” Natural, pag-aawayan pa natin ang puntong ito.

Bb. L: Sobra ang tanda ni “Binibining L” kesa kay Joey at pinaniniwalaang ito si Jacinta Ibardo Laza na dati niyang titser. Naunsyami ang pagnanasa ni Joey sa babae nang pagbawalan siya ng tatay niya.

Leonor Rivera: Sino ang hindi nakakikilala kay Leonor Rivera, ang pinsan ng ating bida, na nagpasakit ng kalooban niya nang todo-todo?

Julia: Nakilala ito ni Joey noong 16 lang siya. Ayon sa kwento, naliligo si Hulya sa ilog. (Binosohan kaya siya ni idol? Nah! Hindi niya magagawa yun.), humuli siya ng paru-paro para magpakitang gilas at ibinigay kay Huli kaya nagkakilala sila at nagligawan. Hmm, parang pelikula.

Segunda Katigbak: Paga 16 rin lang siya noon pero hindi niya pinagsabay sina Huli at Gunding. Si Gunding ang sinasabing “una” niyang pag-ibig. At una ring pagkabigo.

Leonor Valenzuela: Kasingtangkad ito ni Joey at Orang ang palayaw niya, peks man. Kapitbahay siya ng tinutuluyan ni Ka Joey nung nag-aaral pa siya ng medisina sa Maynila.

Consuelo Ortega y Perez: Nakilala siya ni aydol sa Madrid. Tunay na walang takot sa height itong bida natin. Hindi maliwanag kung naging magsyota sila pero hinandugan niya ito ng tula na pinamagatan niyang “Sa iyo, Bb. C.O. y P.”

Seiko: Hindi ito relos o wallet. Binansagan siya ni Joey na O Sei San, huwag n’yo akong tanungin kung bakit. Nagkakilala sila sa Hapon nang minsang maligaw doon ang bida. Gusto na sanang tumira ni Joey sa Tokyo at pakasalan si Seiko. Pero malakas ang tawag ng misyon kay Joey at iniwan si Seiko kapalit ni Tag Heuer, este para pumunta sa Europa.

Gertrude Beckett: Kulay asul ang mata. Anak ng kasera ni Joey. Naging magsyota sila pero masyadong bata ang 18-anyos na si Gettie para kay Joey.

Nellie Boustead: Naging magkaribal si Joey at Tonying Luna sa babaeng ito. Pero “matinik” nga si Joey, ano’ng magagawa natin? Nagkahiwalay sila dahil ayaw ni Joey na maging Protestante.

Josephine Bracken: Sino rin ang hindi nakakikilala sa babaeng ito na nakasama ni Joey hanggang sa huling sandali? Kahit may lahing puti, kasingtangkad lang ni Nora Aunor si Josephine. Nagkaanak sila pero namatay rin agad sa hindi malinaw na dahilan.

Meron pa siguro pero kailangan pa ng mas malalim na pananaliksik.

 

Kung ano ang puno

Hindi ko alam kung matatawa o maaasar sa ibinunyag kahapon ng Commission on Audit na gumastos umano ng P26.9 milyon ang 36 na labor attaches ng Pilipinas sa iba’t-ibang bansa.

Hindi na bago ang balita ng katiwalian sa gobyerno at karaniwang iniismiran na lamang ng mga kabayan sa ibayong dagat. Pero siguro matutuwa yung mga kaibigan natin sa Jeddah, Saudi Arabia dahil pinangalanan sa report ng COA itong si Buliok Nilong na hindi umano nagdeposito ng koleksiyon na umaabot sa P8.9 milyon noong 2008. Hindi nagkrus ang landas namin nitong si Buliok sa buong panahong nasa Jeddah ako pero may narinig din akong ilang reklamo tungkol sa kanya. Bahala na ang gobyernong ito sa kanya. Kung titingnan ang rekord ng administrasyong ito sa pagtugis sa mga magnanakaw sa gobyerno, walang mangyayari sa ulat ng COA.

At ano ang aasahan mo sa isang administrasyon na gumagastos ng mahigit isang milyong piso sa isang hapunan lamang? Kung kukuwentahin, mas malaki ito sa P26.9 milyon na pinagsamang gastos ng 36 na labor attaches sa “entertainment” sa loob ng isang taon. Aabot lamang sa P747,000 bawat isa kung pantay-pantay na hahatiin sa 36 na labor attaches ang ninakaw, este, ginastos pala sa pag-eestima at paglilibang ng mga bisita.

Ayon sa balita, pinagsabihan umano ng COA si Labor Secretary Marianing Roque na umayos-ayos dahil nga sa ginastos ng mga bata niya na nakakaeskandalo. Masahol pa sa pulis na laging huli kung dumating ang ulat ng COA. Taong 2008 pa ang sinasabi sa ulat pero ngayon nga lang ito nabunyag. At nabubunyag lang ang ganitong mga bagay kapag hindi nagkakaroon ng ayusan.

Weno ngayon kung ibinunyag ito ng COA? May mga nangyayari ba sa mga anomalyang nakakalkal nito? E yun ngang hayagang pagnanakaw ng P728 milyon sa tinatawag na fertilizer scam e walang nangyari ito pa kayang “maliit” na halaga lamang? Ginagawa nilang mamera ang milyun-milyong piso, bilyon pa nga.
Nasaan na yung tinatawag ng Senado na arkitekto ng fertilizer scam na ito na si Joc-Joc Bolante? Ayun, tatakbong gobernador yata ng Capiz yung mama. Sobrang insulto at panlalait na sa ating lahat kapag nanalo pa siya. At posibleng mangyari yun, kung pagbabatayan ang kasaysayan ng pulitikang Pinoy.

Nasaan na si Garci na nandaya para sa administrasyong ito at kinupkop ng mga Ampatuan noong pinagtatago siya ng Malakanyang. Anong nangyari sa mga Ampatuan na kinandili ng administrasyong ito at inarmasan ng sariling sandatahang lakas ng gobyerno?

Masyadong manhid na ang mga Pinoy sa kasalaulaan at katiwalian sa pamahalaan, naghihintay na lamang sila ng eleksyon at tinitiis na lamang ang nasa Palasyo.

Ang manaka-nakang ulat ng COA tungkol sa mga katiwalian ng maliliit na tauhan ng administrasyon e nagsisilbi na lamang “entertainment” o panlibang na lamang kina Huwana at Huse.

 

Dagat ng lumbay

Sa tuwing may mapapabalitang lumulubog na barko, naaalala ko ang madalas sabihin ng tatay kong seaman. Anya, mas gugustuhin pa rin niyang sumakay sa barko kesa eroplano dahil mas malaki ang tsansa niyang makaligtas sa barko kapag nagkaroon ng aberya.

“Sa eroplano patay ka agad, samantalang sa barko pwede ka pang mabuhay, lalo na kung marunong kang lumangoy,” anya, habang sunud-sunod ang hitit ng yosi. “Himala kapag may nakakaligtas sa plane crash, pero sa paglubog ng barko, meron at merong nabubuhay.” (Lagi kong naiisip na sa dagat mamamatay ang tatay. Pero sa sigarilyo siya namatay. Nagkaroon kasi siya ng kanser sa baga bunga ng walang tigil na paninigarilyo.)

May punto ang tatay sa pagsasabing mas malaki ang pagkakataon mong makaligtas sa laot kesa sa himpapawid, pero sabi naman ni Superman mas ligtas ang eroplano kesa iba pang anyo ng transportasyon kaya hindi tayo dapat matakot na lumipad.

Kung titingnan ang estatistika, walang dudang mas ligtas nga ang eroplano, pero mas mura ang barko kaya ito ang pinipiling sakyan ng mas marami nating kababayan. At dahil hindi sila masyadong mayaman ganun na lamang kung ituring sila ng mga may-ari ng mga palpak na sasakyang pandagat. Hindi na nga maayos ang serbisyo, balasubas pa pagdating sa pagbabayad ng danyos kapag nagkakaproblema.

Magagaling ang Pinoy pagdating sa pagdaragat. Sila ang pinipiling tauhan ng mga sasakyang pandagat sa maraming bansa. Walang kumpanya ng barko sa ibayong dagat ang hindi kumukuha ng mga tripulanteng Pinoy. Katunayan, kapag may nababalitang sakuna sa karagatan sa anumang panig ng mundo, siguradong may sangkot ditong Pinoy. Nito ngang Pasko, tatlong Pinoy (anim sa unang balita pero pinasubalian ito ng Department of Foreign Affairs) ang kasamang namatay nang masunog ang isang barkong Griyego sa Caracas, Venezuela.

At bakit hindi naman huhusay ang mga Pinoy sa pagdaragat? Napapaligiran yata tayo ng dagat at pangingisda ang isa sa pangunahing hanapbuhay natin dito. Ang masaklap, magagaling mang magdaragat tayong mga Pinoy, hindi naman maganda ang lagay ng mga sasakyang pandagat natin, bukod pa sa madalas tayong bagyuhin at walang ngipin ang gobyerno para ipatupad ang mga batas at alituntunin sa paglalayag at kaligtasan.

Nasira ang pagsasaya natin sa mga balitang paglubog ng mga sasakyang pandagat nitong kapaskuhan. Tatlo ang namatay at 24 ang nawawala sa banggaan ng isang ferry at isang barkong pangisda malapit sa Cavite nitong bisperas ng Pasko. At isang araw pagkatapos ng Pasko, tatlo rin ang namatay at 22 ang nawawala sa paglubog ng isang ferry malapit naman sa Batangas.

Mukhang tama ang tatay ko na laging may nakakaligtas sa mga aksidente sa karagatan dahil may mga naisalba ring pasahero at mas marami ang bilang nila kesa nawawala. Kaunting konsolasyon ito sa malagim na trahedyang sumasapit sa atin sa panahon ng pagdiriwang.